فریدون از شخصیت های اسطوره ایست که نقشی مهم در ادبیات ایران زمین دارد. ویژگی های شخصیتی خاص فریدون او را در میان پادشاهان اساطیری ایران برجسته کرده است. یکی از این ویژگی ها پیوند او و خانواده اش با گاو است. در متن های ایرانی به طور پراکنده به پیوندهای فریدون و گاو اشاره شده است: فریدون با گاو برمایه، متولد می شود، از او شیر می نوشد، در کنار او پرورش می یابد و پس از آن که از شیر گرفته می شود، گاوسواری می کند. او در نبرد با ضحاک بر گاو سوار است و در دوران زندگی خود نیز به دلیل فروتنی در برابر خداوند اسب سواری نمی کند و همواره بر گاو می نشیند. روایتی کامل از این که فریدون گاوی سرخ برمی گزیند، سوار بر آن می شود، به جنگ ضحاک می رود و از اروندرود می گذرد، در متنی گورانی به روایت شاهرخ کاکاوندی در غرب ایران آمده است. نگارنده در این مقاله می کوشد به بازشناسی پیشینه های پیوند فریدون با گاو، هم راه با معرفی و تصحیح متن روایت گورانی، آوانگاری و ترجمه آن بپردازد.

ذهن آدمی از دیرینه ترین زمان تاکنون سرشار از آرزومندی و بلندپروازی بوده و تفکر در جهان مادی، خوداندیشی و چشم اندازی بلند و فراتر از خود داشتن، همواره در وجود انسان نهفته بوده است. اگر آدمی می تواند به جایی برسد «که به جز خدا نبیند» نتیجه همین گستره وجودی است. سیر نوسانی صعودی و نزولی یکی دیگر از ویژگی های ذهن انسان است. این حرکت همواره در اسطوره، فلسفه و تاریخ خود را نشان داده است. از آن جا که در اسطوره ذهن آدمی اختیار به نسبت مطلقی دارد، این سیر در آفرینش، گزینش، دگرگونی و تلفیق پدیده های اسطوره ای بیشتر خود را نشان می دهد.کاوه آهنگر، یکی از شخصیت های برجسته شاهنامه می باشد که از این جهت قابل بررسی است و نام وصفت به ظاهر پارادوکس مانند او بیانگر این امر است. او را می توان شخصیتی خدایی دانست که پس از پشت سر نهادن دگرگونی های مختلف، به آهنگری نزول کرده است اما ویژگی ها و اعمالی همچنان بزرگانه و خداگونه دارد. در این مقاله به کاوشی در این زمینه پرداخته می شود.

کاوه آهنگر، شخصیت معروف داستان های ملی و آغازگر قیام فریدون، به رغم حضور تقریبا گسترده اش در متون دوره اسلامی، در هیچ یک از متون ایرانی پیش از اسلام دیده نمی شود. همین مساله پژوهشگران را به کندوکاو درباره اصل و ریشه داستان او وادشته و تا کنون نظریات گوناگونی در این باره مطرح شده است. ما نیز در این مقاله کوشیده ایم، با جست وجویی کتابخانه ای و روشی توصیفی تحلیلی، ضمن بررسی و نقد پژوهش های پیشین، با درنگی بر نام و کارکرد کاوه و متعلقات او در داستان فریدون، به انگاره ای دیگر درباره او دست یابیم. بر پایه جست وجوهای ما، کاوه می تواند نمودی دیگر از گاو باشد که نه تنها در داستان فریدون، بلکه از آغاز آفرینش در اسطوره های ایرانی نقش مهمی علیه اهریمن بر عهده دارد. پس از کشته شدن برمایه به دست ضحاک، که نمود گیتیک اهریمن است، گاو در قالب شخصیتی انسانی و با کمک آهن که ابزاری اورمزدی در برابر اهریمن است، به یاری فریدون می آید. نمودی دیگر از این حیوان اهریمن ستیز گرزه گاوسر است که مانند کاوه آمیخته ای از گاو و آهن است و فریدون با آن ضحاک را به بند می کشد.

انسان ماقبل تاریخ، با روایت اسطوره ها تفکر خود را بازمی نمود. در میان ملل مختلف و به خصوص ملت های دارای تمدن، اساطیر زیادی وجود دارد. ایران نیز دارای اساطیر و روایت های حماسی از دوران باستان خود است. هرکدام از این روایت ها بخشی از تفکرات ملی را بازمی نمایانند. یک نمونه از این روایت ها، داستان «فریدون و ضحاک» است که بخشی طولانی از این اساطیر را فرامی گیرد. یک بخش از این روایت کلان، حضور کاوه و قیام او علیه ضحاک، موضوع این مقاله است. این بخشِ به ظاهر کوتاه، در ادبیات حماسی ایران ارزشی بسیار زیاد پیدا کرده است. این روایت، استدلالی را در مورد «درفش کاویان»؛ یعنی پرچم ملی ایرانیان طرح می نماید. در این مقاله ساختار روایت این داستان، بر اساس روش روایت شناسی، مورد تحلیل قرار گرفته است. این روایت شناسی بر اساس توصیف روایت شناسانی چون تودوروف از ساختمان و عصارۀ داستان انجام گرفته است. با توجه به این ساختار، نکاتی دربارۀ دلایل اهمیت این روایت و نحوۀ شکل گیری آن در عمق تاریخ مطرح و ارزش های این روایت، از این دیدگاه طرح می شود. نتیجۀ این بررسی این است که روایت کاوه و قیام او، یک روایت منحصربه فرد و آفریدۀ ذهن طبقۀ عام مردم و ظلم دیدگان تاریخ است و آرزوی آن ها را در قالب یک اسطوره، از اعماق تاریخ بیان می کند.

شهر صنعتی کاوه با مساحتی در حدود 2500 هکتار در 120 کیلومتری جنوب غربی تهران و در فاصله 10 کیلومتری شمال شرقی شهرستان ساوه واقع شده است. در حال حاضر در این شهر صنعتی بیش از 450 کارخانه وجود دارد که 327 کارخانه آن در گروه های مختلف صنعتی مشغول به فعالیت می باشند. طبق بررسی های انجام شده شهر صنعتی کاوه دارای یک سیستم تصفیه مرکزی است، که تمام فاضلاب کارخانجات اعم از فاضلاب صنعتی و بهداشتی از طریق شبکه جمع آوری این تصفیه خانه می شود. آزمایشات انجام شده بر روی خروجی تصفیه خانه حاکی از آن است که سیستم تصفیه کارایی مناسبی داشته و آب خروجی از آن دارای استانداردهای لازم جهت مصارف کشاورزی و آبیاری است. همچنین بیشترین سوخت و انرژی مصرفی در شهر صنعتی کاوه برق و گاز طبیعی است، که آزمایشات انجام شده در زمینه آلودگی هوا بیانگر بالا بودن مقدار NO می باشد. پسماندهای صنعتی نیز از دیگر مشکلات موجود به شمار می رود، عدم دفع اصولی و توجه نکردن به مسایل بهداشتی سبب گردیده، که مرکز دفن زباله، به یکی از مراکز عمده آلاینده تبدیل شود. اندازه گیری های انجام یافته در زمینه آلودگی صوتی، بالا بودن آن را در تمام ایستگاه ها نشان می دهد.نتایج تحقیقات و پردازش اطلاعات بیانگر این است که شهر صنعتی کاوه، به دلیل موقعیت استراتژیک خود محل مناسبی برای تجمع واحدهای صنعتی بیشتر در آینده است، ولی کمبود آب در این منطقه می تواند به عنوان یک عامل مهم تلقی شود. از طرف دیگر جهت کاهش اثرات سوء واحدهای موجود و آتی وجود یک سیستم مدیریت زیست محیطی مناسب، ضروری به نظر می رسد. در این پژوهش آلودگی های موجود مورد بررسی قرار گرفته و راهکارهایی نیز به منظور کنترل و کاهش اثرات سوء آنها پیشنهاد شده است.

«کاوه و ضحّاک» روایتی اسطوره ای در فرهنگ و ادب کردی است که در ادب فارسی بیشتر با نام «فریدون و ضحّاک» شناخته است. این عنوان متفاوت، گویای تفاوت های بنیادین در ساختارها و درونمایه های دو روایت هم هست و نشان می دهد که روایت ها در دو اقلیم جدا از هم تکامل یافته اند. این روایت اسطوره ای از دیدگاه های مختلفی بررسی شده که پاره ای از این بررسی ها به زمان و مکان شکل گیری آن می پردازد. در این باره دو رویکرد وجود دارد: نخست رویکرد تاریخی که آن را بازگوکنندۀ سقوط مادها در زاگرس می داند؛ دوم رویکرد فرهنگی که به دلیل پیشۀ آهنگری کاوه، آن را به روزگار پیدایی شهرنشینی در دورۀ اشکانی نسبت می دهد. رهیافتی انضمامی در این رویکرد، مکان پیدایی روایت را خراسان می شناساند. جستار حاضر، به شیوۀ توصیفی تحلیلی و با دلالت یابی از شواهد درون روایی، این روایت را اسطوره ای (و نه تاریخی) می داند که از زاگرس برآمد و به جاهای مختلف، از جمله خراسان سیر کرد و در این مسیر، دگردیسی هایی را به خود دید و عناصر تازه تری را به ویژه از آیین زرتشتی پذیرفت و در پردازش نهایی، سر از شاهنامه ها درآورد.